KINEZYTERAPIA

to inaczej mówiąc terapia poprzez ruch. Jest to doskonały sposób zarówno na uwolnienie się od reakcji stresowych jak i na likwidację napięć zarówno w ośrodkowym jak i obwodowym układzie nerwowym.

W zakresie kinezyterapii prowadzone są działania w zależności od potrzeb pacjenta. Pracuje się tą metodą z dziećmi od chwili narodzin. Wskazaniami do kinezyterapii są: przeżycia traumatyczne, urazy różnego typu w tym okołoporodowe, zbyt małe, zbyt duże napięcie mięśni, nie trzymanie moczu/kału, zaburzenia emocji, koordynacji ruchowej, kłopoty z koncentracją, Dzięki tym terapiom pacjenci otrzymują gotowość do ponoszenia trudów dnia codziennego, odwagę, uśmiech i pogodę ducha.

W skład kinezyterapi wchodzi: terapia czaszkowo- krzyżowa, terapia odruchów pozycyjnych i dynamicznych w ramach wymiarów ciała, kinezjologia, rytmiczne ruchy. Kinezyterapia jest w miarę potrzeb uzupełniana przez artterapie, wizualizację, terapię pedagogiczną.

Terapia czaszkowo-krzyżowa

Terapia czaszkowo-krzyżowa polega na delikatnej manipulacji i uciskaniu w obrębie czaszki, kości krzyżowej i kręgosłupa w celu rozluźnienia struktur łącznotkankowych, których napięcie może przysporzyć wiele kłopotów zdrowotnych. Dzięki temu układy nerwowy i krążenia zaczynają funkcjonować bez zarzutu, powraca prawidłowa, naturalna ,praca organizmu. 
Twórcą terapii był William Sutherland, amerykański osteopata który w 1932 roku odkrył, iż ośrodkowy system nerwowy i struktury z nim sprzężone podlegają stałym rytmicznym ruchom. System ten, nazwany układem czaszkowo-krzyżowym, może podlegać urazom różnego pochodzenia i powstałe w ten sposób dysfunkcje mogą wywoływać rozliczne dolegliwości i schorzenia. 
Terapia czaszkowo-krzyżowa pomaga skutecznie zwłaszcza w przypadkach: zbyt małego/dużego napięcia mięśni u noworodków/ niemowlaków, migren, bólów i zawrotów głowy, depresji, lęków, kłopotów z koncentracją, problemów ze wzrokiem i słuchem, nawracających zapaleń uszu i zatok, napięć w stawie skroniowo-żuchwowym, wad wymowy, bólów pleców, zapalenia korzonków, skolioz, likwidowania skutków urazów powypadkowych i okołoporodowych. 

w/g skryptu Bożeny Przyjemskiej 

Odruchy pozycyjne i dynamiczne w ramach wymiarów ciała

Terapia ta polega na wprowadzeniu odruchów, które bądź się nie wykształciły, bądź nieprawidłowo się rozwinęły. I tak:

Odruch chwytny (Odruch Robinsona)

Odruch ten wpływa na rozwój dużej motoryki rąk (chwytanie i trzymanie przedmiotów, manipulowanie dużymi przedmiotami), a potem także na rozwój motoryki precyzyjnej palców rąk (rysowanie, pisanie, gra na instrumentach muzycznych, robienie na drutach itp.). Odruch ten ułatwia rozwój ruchów lewej i prawej połowy ciała, stanowi podstawę dla rozwoju koordynacji "ręka-oko", "ręka-mowa", "ręce-nogi". Pośrednio wpływa on także na rozwój wymiaru stabilności w odniesieniu do górnej części ciała. Niezintegrowanie tego odruchu z ogólnym systemem ruchów może prowadzić do nadmiernego nacisku przy rysowaniu i pisaniu, niechęci do pisania i innych działań, wymagających udziału motoryki precyzyjnej rąk, do problemu dysgrafii, a także może wpływać na rozwój mowy i nawyki komunikacji.

Odruch obejmowania - odruch Moro

Odruch Moro powoduje całościową koordynację ruchów ciała i kończyn w odpowiedzi na bodziec. Przy opóźnionym rozwoju odruchu Moro można oczekiwać zauważalnego obniżenia zdolności do uczenia się, zablokowania myślenia dywergencyjnego. Częste stymulowanie tej reakcji prowadzi do rozwoju dezorientacji, obniżonej adaptacji, a na późniejszych etapach - do rozwinięcia się trudności w wyborze (opóźnionego wyboru), aż do niezdolności do podejmowania decyzji. Odruch także stymuluje rozwój reakcji obronnych typu "ucieczki      w siebie", " zwijanie się w kokon". "Trauma" tego odruchu może kształtować u dziecka uczucie strachu (aż do fobii), nadmierną pobudliwość i aktywność ruchową,  może prowadzić do stosowania głównie schematu "przetrwania" w odpowiedzi na sytuacje stresowe (lęku przed nową informacją i nowymi okolicznościami życiowymi). Człowiek z niezintegrowanym odruchem Moro może być nadmiernie wrażliwy, skłonny do tworzenia fantastycznych obrazów (ucieczka w marzenia). Jego schematy-zachowania mogą być oparte na nadmiernie emocjonalnych relacjach. Aktywność tego odruchu może stale stymulować pracę nadnerczy (wydzielanie adrenaliny), co może negatywnie odbijać się na układzie immunologicznym, prowadzić do powstawania alergii, nawracających infekcji, i w ostatecznym rozrachunku, do osłabienia nadnerczy, co z kolei powoduje utratę energii życiowej.

Odruch pełzania Bauera

Jest to odruch całościowej koordynacji ruchów ciała, aktywnie rozwija związek między górą i dołem ciała, między kończynami a środkiem ciała, kształtuje schematy ruchów naprzemiennych. Równoważy obie półkule mózgu. Tworzy podstawę do opanowania przez dziecko raczkowania i chodu, a także wpływa na kształtowanie się wymiaru koncentracji ciała. Jeśli odruch ten nie zostanie zintegrowany, wówczas z opóźnieniem kształtuje się odruch chodu,     a także toniczne odruchy szyjne - symetryczny i asymetryczny. Odruch Bauera wpływa na rozwój koordynacji ruchów, która może kształtować się jako homolateralna (jednostronna), bilateralna (osobno dwustronna) i heterolateralna (zintegrowana naprzemienna). Pierwsze dwa typy koordynacji ruchów odbijają się negatywnie na skuteczności szkolnej dziecka, obniżają tempo, różnokierunkowość     i pełnię myślenia, ponieważ działają one na poziomie "mechanizmu rozdzielenia myśli i ruchu". Prowadzi to do wykorzystywania pracy głownie tylko lewej lub tylko prawej półkuli mózgu, a nie włącza integracji myśli i ruchu, tj. pracy całego mózgu w procesie poznania

Odruch chodu automatycznego wg Thomasa

Odruch ten rozwija całościową koordynację ruchów, koordynację  między środkiem ciała (szczególnie mięśni brzucha) a peryferiami. Odruch ten stymuluje także mięśnie stóp. Odruch wpływa na rozwój aparatu przedsionkowego, poczucia równowagi i zrównoważenia w trakcie chodu, pozwala adekwatnie orientować się w przestrzeni i zdobywać świat przedmiotów w nowej, wcześniej niedostępnej przestrzeni. Umożliwia on także pracę wymiaru koncentracji, "otwierając" widzenie perspektywy. Wpływa on także na rozwój koordynacji ruchów, która może kształtować się jako homolateralna (jednostronna), bilateralna (osobno dwustronna) i heterolateralna (zintegrowana naprzemienna). Pierwsze dwa typy koordynacji ruchów odbijają się negatywnie na skuteczności szkolnej dziecka, obniżają tempo, różnokierunkowość i pełnię myślenia, ponieważ działają one na poziomie "mechanizmu rozdzielenia myśli      i ruchu". Prowadzi to do wykorzystywania pracy głownie tylko lewej lub tylko prawej półkuli mózgu, a nie włącza integracji myśli i ruchu, tj. pracy całego mózgu w procesie poznania. Opóźnienie w rozwoju odruchu wpływa hamująco na rozwój mowy. Dziecko z opóźnionym rozwojem odruchu chodu automatycznego często ma trudności w skupieniu lub rozproszeniu uwagi i podstawowy problem związany     z odmową lub nieprzyjmowaniem nowej informacji, ucieczki od niej.

Odruchy grzbietowe Galanta i Pereza

Odruch rozwija koordynację ruchów przedniej i tylnej części ciała, koordynację kończyn dolnych i środka ciała. Opóźnienie i niezintegrowanie odruchu mogą prowadzić do słabej koncentracji uwagi, osłabienia pamięci krótkoterminowej, wydłużenia czasu reakcji procesów myślowych, braku wytrwałości nawet w ciągu krótkiego czasu. W odniesieniu do rozwoju fizycznego prowadzi do słabej koordynacji dużej motoryki, niechęci do ruszania się, do deformacji postawy i chodu, powstania skoliozy. Opóźnienie w rozwoju tego odruchu może również powodować enuresis (nie trzymanie moczu), syndrom drażliwego jelita, nieprzyjemne uczucie przy noszeniu ciasnej w pasie odzieży.

Odruch grzbietowy Pereza

Opóźnienie w rozwoju tego odruchu może prowadzić do hipotonii mięśni, słabości fizycznej. Podobnie jak w sytuacji z odruchem Galanta, może on prowadzić do zahamowania, nieuważności, słabości procesów pamięci krótko- i długoterminowej, zwolnienia procesów myślenia. Przy napięciu odruchu można obserwować zachowanie hiperaktywne, odwyższone poczucie lęku, nieumiejętność podzielności uwagi, obniżoną kontrolę wewnętrzną czynności psychicznych i ruchów. Niezintegrowanie tego odruchu może także powodować enuresis.

Odruch Babińskiego

Rozwój tego odruchu wpływa na kształtowanie się dużej motoryki. O rozwoju tego odruchu w wieku dorosłym można wnioskować po tym, jak człowiek chodzi: na wewnętrznej czy wewnętrznej krawędzi stopy. Jeśli odruch Babińskiego jest nadmiernie nasilony, to człowiek chodzi na zewnętrznej stronie stopy, jeśli jest opóźniony w rozwoju - na wewnętrznej. Przy jego adekwatnym rozwoju odbywa się równomierne rozłożenie ciężaru ciała. Dzieci z opóźnionym rozwojem odruchu często mają trudności we wzajemnej koordynacji dużej i małej motoryki, a także w rozwoju mowy.

Dłoniowo- bródkowy odruch Babkina

Rozwój tego odruchu stwarza podstawę do rozwoju asymetrycznego odruchu fonicznego szyi i koordynacji "ręka-organy artykulacji (język)", a później także rozwoju mowy i komunikacji. Wpływa także na rozwój środka ciała, wymiaru stabilności. Zbyt mocno zaciśnięte pięści w późniejszym wieku świadczą o napięciach w ciele, o symptomach neurotycznych. U dzieci jąkających się lub lękowych, ręce są napięte i zaciśnięte w pięść. Takie napięcie jest przekazywane do obszaru szyi i mięśni piersiowych większych, co prowadzi do zaburzeń w działaniu przewodu pokarmowego. Nadmiernie rozwarte ręce, słabe zaciśnięcie dłoni w pięści na odwrót - świadczy o hipotonii, słabości mięśniowej i opóźnieniu tego odruchu w rozwoju. U człowieka dorosłego niezintegrowanie tego odruchu z ogólnym systemem ruchów może przejawiać się w braku zdolności manualnych, niemożności wykonania chwytu pęsetkowego, problemami z mową z powodu przetrwałych relacji pomiędzy ręką a ustami, angażujących niezależną kontrolę mięśni ust, nadwrażliwość na stymulację dotykową dłoni i ruchami ust przy pisaniu i rysowaniu, a także w nadmiernym napięciu mięśni szyi, rąk i twarzy w sytuacjach społecznych i występach publicznych. Niezintegrowany odruch może być jedną z przyczyn brzydkiego pisma i nieumiejętności rysowania, wyrażania swoich myśli.

Reakcja spadochronowa (odruch podparcia rąk)

Odruch ten rozwija koordynację ruchów górnej części ciała. Wpływa on na tworzenie się widzenia perspektywicznego i koordynacje "ręka-oko", aktywizuje rozwój dużej motoryki rąk (manipulowanie dużymi przedmiotami). Odruch ten zalicza się do odruchów postawy, ponieważ przygotowuje on ciało do spotkania z przeszkodą poprzez modyfikację pozycji ciała, polegającej na niewielkim odwróceniu głowy w bok. W terapii psychologiczno-pedagogicznej schemat tego odruchu wykorzystywany jest przy kanalizowaniu zachowania agresywnego. 
Będąc warunkiem rozwoju wymiaru stabilności odruch ten prowadzi do umiejętności właściwej organizacji ciała do spotkania z przeszkodami (stresy fizyczne i psychiczne, nowa informacja).

Asymetryczny toniczny odruch szyi

Dzięki temu odruchowi rozwijają się ruchy i funkcjonowanie nawyków lewej i prawej strony ciała. Odruch ten jest jedną z najczęstszych przyczyn niepowodzeń szkolnych, problemów widzenia, słabości procesów zapamiętywania i aktualizacji wyuczonej informacji, stresu emocjonalnego. Opóźnienie lub nieprawidłowy rozwój tego odruchu w sposób istotny wpływa na kształtowanie się nawyków skoncentrowanego słuchania Często u dzieci, z encefalopatią ten odruch jest opóźniony w rozwoju. Niedostateczne jego funkcjonowanie prowadzi do dysleksji, trudnościach opanowania pisemnej gramatyki. Poszczególne badania (P. Dennison) świadczą o ważności kształtowania tego odruchu postawy w następującej relacji: prawe ucho częściej niż lewe powinno być skierowane na źródła dźwięków po to, by aktywizować rozwój lewej półkuli językowej. Wg danych z obserwacji u 50-55% dzieci z problemami dysleksji i rozwoju mowy, asymetryczny toniczny odruch szyi nie jest zintegrowany. Ten odruch postawy uruchamia także pracę mięśnia czworobocznego lędźwi. Na poziomie psychologicznym ujawnia się on umiejętnością uwalniania się od niepotrzebnych emocji i informacji.

Symetryczny toniczny odruch szyi

Pozycje i ruchy ciała podczas pracy tego odruchu rozwijają widzenie obuoczne i słuch obuuszny. Przy słabości tego odruchu kształtuje się niskie (opuszczone) położenie głowy, spojrzenie "spode łba". Pozycja ta prowadzi do nadmiernego napięcia przednich zginaczy szyi. Odruch stłumiony (napięty) - przeciwnie - powoduje nadmierne podnoszenie głowy (lub maksymalnego odrzucania głowy, jak przy encefalopatii) i patrzenia "z góry w dół". Ta pozycja prowadzi do nadmiernego napięcia tylnych zginaczy szyi, I w jednym i w drugim przypadku opisane pozycje wpływają na percepcję i obniżają efektywność zapamiętywania.

Reakcja prostowania tułowia

Reakcja prostowania tułowia rozwija koordynacje ruchów mięśni szyi i całego ciała, przedniej i tylnej części ciała, dzięki pracy grupy mięśni krzyżowo-grzbietowych. Przy stłumieniu odruchu nadmierna praca dolnych obszarów "zmusza" człowieka do działania na poziomie "przetrwania", zawęża pole poznania. W tym ostatnim przypadku ciało może być lekko nachylone w przód. To z kolei prowadzi do nadmiernego koncentrowania się na szczegółach, nieadekwatnego uogólniania i wyobrażenia całościowego obrazu świata, działań              i zachowania.

Odruch toniczny błędnikowy

Następstwami opóźnienia rozwoju tego odruchu mogą być zaburzenia postawy, hipertonia mięśni, dysfunkcja aparatu przedsionkowego, co z kolei prowadzi do zaburzeń równowagi i braku koordynacji ruchowej. Dziecko może wykazywać brak zainteresowania do ćwiczeń fizycznych, brak adekwatnej percepcji i świadomości czasu i przestrzeni, mogą wystąpić słabe zdolności do ustalania relacji przyczynowo-skutkowych i do organizacji swoich działań           i czynności.

Odruch Landaua

Odruch Landaua umożliwia rozwój widzenia przestrzennego i słuchu obuusznego; rozszerza możliwości ruchowe kręgosłupa, pomaga stymulować tonus mięśni szyi, mięśni-prostowników ramioni przedramion, a także mięśni pleców i nóg. Opóźnienie w rozwoju odruchu i jego niezintegrowanie prowadzi do zaburzenia struktury i systemu utrzymania pozycji. U człowieka mogą powstać trudności w sterowaniu tonusem mięśniowym w szybko zmieniających się warunkach. Przy zahamowanym rozwoju tego odruchu u dzieci obserwuje się efekt " zamkniętych kolan", który powoduje niemożność wykonania skłonu w przód. Dynamika uwagi takich dzieci charakteryzuje się małą ruchliwością i słabą koncentracją na szczegółach, wskutek czego są one nieadekwatne w rozumieniu informacji i bieżących wydarzeń. U dorosłych może się to przejawiać na przykład w postaci "skostniałych" niezgrabnych ruchów dolnej połowy ciała, a także "niezginajacych się" nogach przy chodzeniu, biegu, skokach.

autor: Swietłana Masgutowa